مفهوم «طَاعَةٌ مَّعْرُوفَةٌ» در دوران غیبت

حجت‌الاسلام والمسلمین رحیم کارگر، عضو هیئت علمی پژوهشکده مهدویت و آینده‌پژوهی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داد، نوشت: براساس روایات، جنود الله باید اطاعت معروف از فرمانده و رهبر قیام جهانی داشته باشند و این را در عمل اثبات کنند؛ اطاعت صریح و خالص و واقعی و زلال. کسانی که امروز در دوران غیبت، «طاعت معروفه» را در زندگی خود نهادینه کرده‌اند، همان سربازان و یاران خاص حضرت مهدی(عج) در روز ظهور خواهند بود.  

اصل اساسی در سربازی امام زمان(عج) این است که باید این تبعیت و همراهی و فرمانبرداری بسیار قبل‌تر از ظهور حضرت محقق شود تا حین ظهور، گواهی این اطاعت و ولایت‌مداری صادر شود. عبداللّه بن عجلان مى‌گوید: در نزد حضرت صادق(ع)، درباره خروج «قائم» سخن گفتیم، من عرض کردم: مردم (مؤمنان) چگونه متوجه شوند و بفهمند که آن حضرت خروج و ظهور کرده‌اند؟ حضرت فرمود: «یصبح احدکم و تحت راسه صحیفة علیها مکتوب و طاعة معروفه؛ چون از خواب بیدار شدید، زیر سر خود نامه‌ای را می‌یابید که در آن نوشته شده است: اطاعتی نیکو (معروف)» (منتخب الاثر/ ص۴۴).

در آیه ۵۳ سوره مبارکه نور «وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَیْمانِهِمْ لَئِنْ أَمَرْتَهُمْ لَیَخْرُجُنَّ قُلْ لا تُقْسِمُوا طاعَةٌ مَعْرُوفَةٌ إِنَّ اللَّهَ خَبیرٌ بِما تَعْمَلُونَ» خداوند از کسانی سخن می‌گوید که سخت‌ترین سوگند‌ها را به نام خدا یاد می‌کنند و قسم می‌خورند که اگر پیامبر به آن‌ها فرمان دهد، از خانه و کاشانه خود بیرون خواهند آمد و اطاعت خواهند کرد، اما خداوند به پیامبرش می‌فرماید: به آن‌ها بگو سوگند یاد نکنید، در اینجا «طاعَةٌ مَعْرُوفَةٌ؛ فرمانبرداری معروف» همان اطاعتی است که در عمل محقق شود، نه سوگند به زبان.

ملاک اطاعت، عمل است نه ادعا و سوگند یاد کردن. سربازی به سخن نیست، به کردار ثابت شده و پسندیده است؛ همان‌گونه که انتظار هم به سخن و چشم به‌راه بودن صرف نیست بلکه باید در همه ابعاد زندگی منتظران دیده شود و واقعی باشد. قائد شهید می‌فرماید: «انتظار فرج داشته باشید و بدانید که این فرج محقق خواهد شد، مشروط بر اینکه شما انتظارتان، انتظار واقعی، عمل، تلاش، انگیزه و حرکت باشد.» (بیانات امام شهید در دیدار اقشار مختلف مردم به‌مناسبت نیمه‌ شعبان)

همچنین می‌فرماید: «انتظار ایجاب می‌کند که انسان خود را به آن شکلی، به آن صورتی، به آن هیئت و خُلقی نزدیک کند که در دوران مورد انتظار، آن خلق و آن شکل و آن هیئت متوقع است. این لازمه‌ انتظار است. وقتی بناست در آن دوران منتظر عدل باشد، حق باشد، توحید باشد، اخلاص باشد، عبودیت خدا باشد، یک چنین دورانی قرار است باشد، ما که منتظر هستیم، باید خودمان را به این امور نزدیک کنیم، خودمان را با عدل آشنا کنیم، آماده‌ عدل کنیم، آماده‌ پذیرش حق کنیم. انتظار یک چنین حالتی را به وجود می‌آورد.» (سخنان امام شهید در دیدار با اعضای بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج))

مؤمنان راستین کسانی‌اند که عملشان گویای باورشان است و برای سربازان واقعی حضرت حجت(عج) این معیار حاکم است. آنان اطاعتشان را با سوگند‌های پرشور و بی‌عمل ثابت نمی‌کنند بلکه با تلاش شبانه‌روزی و اصلاح خود و جامعه، زمینه‌سازی برای ظهور و ولایت‌مداری کامل، اطاعت خویش را به اثبات می‌رسانند البته آنان از امتحانات و آزمون‌های سختی هم گذر می‌کنند و در همین حال بسیاری از مدعیان از جرگه سربازان واقعی امام زمان(عج) دور افکنده و غربال می‌شوند.

برای ظهور حضرت مهدی موعود(عج) زمینه باید آماده بشود و آن عبارت از عمل کردن به احکام اسلامی و حاکمیت قرآن و اسلام است. همان‌طور که عرض کردم، فرموده‌اند: «والله لتمحّصنّ» و «والله لتغربلنّ»؛ این تمحیص و این امتحان بزرگ که مریدان و شیعیان ولی‌ عصر(عج) با آن مواجه هستند، همان امتحان تلاش برای حاکمیت اسلام است. برای حاکمیت اسلام باید کوشش کنید.» (سخنرانی امام خامنه‌ای(ره) در اجتماع بزرگ مردم قم) 

این اطاعت باید خالصانه و صادقانه باشد؛ اطاعتی که ظاهر انسان با باطنش هماهنگ باشد و به نفاق و ریا و تردید و ضعف آلوده نشود. منتظران و سربازان واقعی حضرت مهدی(عج)، کسانی‌اند که اطاعتشان از خدا و رسول و امام، از روی خلوص نیت و صداقت درونی است، نه برای خودنمایی و نه از روی ترس و طمع.